वासिङ्टन, साउन ६ — अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले हर्मुज जलडमरूमध्यमा इरानले नियन्त्रण कायम गर्ने वा जलमार्ग अवरुद्ध गर्ने कुनै पनि प्रयास विश्व अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्तिका लागि गम्भीर खतरा हुने चेतावनी दिएका छन्। उनले यस्तो कदमले केवल अमेरिका मात्र होइन, तेल आयातमा निर्भर विश्वका अधिकांश मुलुकलाई प्रत्यक्ष असर पर्ने बताएका छन्।
एक अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमसँगको अन्तर्वार्तामा रुबियोले हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण सामुद्रिक व्यापारिक मार्गमध्ये एक भएकाले त्यसको सुरक्षा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको साझा जिम्मेवारी भएको बताए। उनका अनुसार विश्वमा समुद्री मार्गबाट हुने कच्चा तेलको ठूलो हिस्सा यही जलडमरूमध्यमार्फत ओसारपसार हुने भएकाले यस क्षेत्रमा कुनै पनि अस्थिरताले विश्व बजारमा तत्काल प्रभाव पार्न सक्छ।
रुबियोले इरानले जलडमरूमध्य बन्द गर्ने वा जहाज आवतजावतमा अवरोध पुर्याउने निर्णय गरे त्यसको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक असर इरानकै साझेदार राष्ट्रहरूमा समेत पर्ने उल्लेख गरे। उनले विश्व ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खला अवरुद्ध भए तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्ने, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार प्रभावित हुने तथा विश्व अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना हुने चेतावनी दिए।
अमेरिकी विदेशमन्त्रीले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार हर्मुज जलडमरूमध्य सबै राष्ट्रका लागि खुला समुद्री मार्ग भएको उल्लेख गर्दै त्यसको स्वतन्त्र आवागमन सुनिश्चित गर्न अमेरिका आफ्ना साझेदार मुलुकहरूसँग निरन्तर समन्वयमा रहेको बताए। उनले समुद्री सुरक्षामा कुनै सम्झौता नहुने स्पष्ट गर्दै क्षेत्रीय तनावलाई कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
हाल मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण हर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षालाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय चासो बढिरहेको छ। इरान र पश्चिमी मुलुकबीचको सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बन्दै गएपछि विश्व बजारमा ऊर्जा आपूर्तिको भविष्यबारे चिन्ता बढेको छ। विभिन्न विश्लेषकहरूले पनि यस क्षेत्रमा सानो सुरक्षा जोखिमले समेत विश्वव्यापी तेल बजारमा ठूलो उतारचढाव ल्याउन सक्ने बताएका छन्।
हर्मुज जलडमरूमध्य फारसी खाडीलाई ओमानको खाडी हुँदै अरब सागरसँग जोड्ने रणनीतिक समुद्री मार्ग हो। साउदी अरेबिया, इराक, कुवेत, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतारलगायतका प्रमुख तेल उत्पादक देशबाट निर्यात हुने अधिकांश कच्चा तेल यही मार्ग हुँदै विश्व बजारमा पुग्ने गर्दछ। यही कारण यस क्षेत्रलाई विश्व ऊर्जा सुरक्षाको केन्द्रका रूपमा लिइन्छ।
रुबियोले समुद्री मार्गको स्वतन्त्रता कायम राख्नु अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, ऊर्जा सुरक्षा र विश्व आर्थिक स्थायित्वका लागि अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्दै कुनै पनि पक्षले तनाव बढाउने गतिविधिबाट टाढा रहनुपर्ने बताए। उनले संवाद, कूटनीति र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमार्फत क्षेत्रीय विवाद समाधान गर्नु नै दीर्घकालीन शान्तिको आधार हुने धारणा व्यक्त गरे।
मध्यपूर्वमा जारी तनावका बीच आएको रुबियोको यो अभिव्यक्तिलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले गम्भीर रूपमा लिएको छ। ऊर्जा बजार, समुद्री व्यापार र क्षेत्रीय सुरक्षासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने हर्मुज जलडमरूमध्यको अवस्थाले आगामी दिनमा विश्व अर्थतन्त्रमा समेत महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।