श्रावणमा किन लगाइन्छ हरियो चुरा र हरियो कपडा ?

1.5k Shares

हिन्दू धर्ममा श्रावण महिना भगवान शिवको विशेष प्रिय महिना मानिन्छ। सूर्य कर्कट राशिमा प्रवेश गरेपछि सुरु हुने यो महिना वर्षायामको मध्य समय भएकाले प्रकृति हराभरा हुन्छ। यही कारणले श्रावणलाई भक्ति, संयम, प्रकृतिप्रतिको सम्मान र आध्यात्मिक साधनाको महिना पनि भनिन्छ।

नेपाल र भारतका धेरै स्थानमा विशेषगरी महिलाले हरियो चुरा, हरियो पोते तथा हरियो पहिरन लगाउने र सोमबार व्रत बसेर भगवान शिवको पूजा गर्ने परम्परा रहिआएको छ।

धार्मिक दृष्टिकोण बाट हेर्दा श्रावण महिनामा भगवान शिवलाई जल, दूध, बेलपत्र, धतुरो र अक्षता चढाएर पूजा गर्दा मनोकामना पूरा हुने, परिवारमा सुख–शान्ति कायम हुने तथा नकारात्मक शक्तिबाट रक्षा हुने विश्वास छ।

पौराणिक कथाअनुसार समुद्र मन्थनका क्रममा निस्किएको विष भगवान शिवले पान गरी संसारको रक्षा गरेका थिए। त्यसपछि देवताहरूले शिवलाई जल अर्पण गरी विषको ताप कम गराएको विश्वास गरिन्छ। यही मान्यताले श्रावणभर शिवलिङ्गमा जल चढाउने परम्परालाई बल दिएको मानिन्छ।

सांस्कृतिक रूपमा हरियो रंग जीवन, हरियाली, उर्वरता, समृद्धि र आशाको प्रतीक हो। वर्षायाममा प्रकृति हराभरा हुने भएकाले हरियो रंगलाई शुभ मानिएको हो। विवाहित महिलाले पतिको दीर्घायु, परिवारको सुख–समृद्धि र दाम्पत्य जीवनको मंगलकामना गर्दै हरियो चुरा र हरियो पहिरन लगाउने चलन छ।

अविवाहित युवतीहरूले पनि योग्य जीवनसाथी प्राप्तिको कामनासहित शिवको आराधना गर्ने परम्परा रहिआएको छ। यसले समाजमा सांस्कृतिक पहिचान, सामूहिक सहभागिता र धार्मिक एकतालाई पनि बल पुर्‍याउँछ।

वैज्ञानिक दृष्टिकोण बाट हेर्दा वर्षायाममा वातावरण हरियालीले भरिएको हुन्छ। मनोविज्ञानका अनुसार हरियो रंगले आँखालाई आराम दिने, मानसिक तनाव कम गर्ने, सकारात्मक सोच बढाउने र शान्तिको अनुभूति गराउने प्रभाव पार्न सक्छ।

त्यस्तै, व्रत बस्दा शरीरलाई केही समय पाचन प्रक्रियाबाट विश्राम मिल्ने र संयमित खानपान अपनाउँदा स्वास्थ्यमा सकारात्मक असर पर्न सक्ने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

बेलपत्रमा जीवाणुरोधी गुण हुने र यसको सुगन्धले वातावरणलाई ताजगी दिन सहयोग गर्ने विश्वास पनि पाइन्छ, यद्यपि यसलाई धार्मिक चमत्कारका रूपमा होइन, परम्परागत औषधीय गुणका रूपमा बुझ्नुपर्छ।

यसरी श्रावणमा हरियो चुरा र हरियो कपडा लगाउने तथा भगवान शिवको पूजा गर्ने परम्परा केवल धार्मिक आस्थामा मात्र सीमित छैन। यसमा प्रकृतिसँगको सम्बन्ध, सांस्कृतिक पहिचान, सामाजिक एकता, मानसिक सन्तुलन र स्वस्थ जीवनशैलीका पक्षहरू पनि जोडिएका छन्।

यही कारणले श्रावण महिना आज पनि नेपाली समाजमा आस्था, संस्कृति र प्रकृतिप्रतिको सम्मानको प्रतीकका रूपमा विशेष महत्वका साथ मनाइँदै आएको छ।

सम्बन्धित समाचार