९/११ पछि बदलिएको विश्व : अब महाशक्तिहरू पनि पहिलेझैँ शक्तिशाली छैनन्
1.8k
Shares
काठमाडौं । सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ मा अमेरिकामा भएको आतंकवादी हमलाले विश्व राजनीतिमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो। त्यस घटनापछि विश्व सुरक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध, आतंकवादविरुद्धको अभियान तथा महाशक्तिहरूको भूमिकामा व्यापक परिवर्तन देखिएको छ।
९/११ को घटनापछि अमेरिकाले आतंकवादविरुद्ध विश्वव्यापी अभियान सुरु गर्यो। अफगानिस्तान र इराकमा भएका सैन्य हस्तक्षेपले विश्व राजनीतिमा लामो समयसम्म प्रभाव पार्यो। तर दुई दशकभन्दा बढी समयपछि हेर्दा त्यसबेलाको एकध्रुवीय विश्व व्यवस्था क्रमशः कमजोर हुँदै गएको देखिन्छ।
यस अवधिमा चीनको आर्थिक तथा सामरिक शक्ति तीव्र रूपमा बढेको छ भने रुसले पनि विश्व राजनीतिमा आफ्नो प्रभाव कायम राख्ने प्रयास गरिरहेको छ। भारतलगायत उदीयमान शक्तिहरूको भूमिका बढ्दै जाँदा विश्व व्यवस्था बहुध्रुवीय दिशातर्फ अघि बढेको विश्लेषण गरिन्छ।
९/११ पछि आतंकवादविरुद्धको युद्धले सुरक्षा नीतिलाई प्राथमिकतामा राखे पनि यसले ठूलो मानवीय तथा आर्थिक मूल्यसमेत निम्त्यायो। मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्व, युद्ध र राजनीतिक अस्थिरताले विश्व शक्तिहरूको नीतिमाथि प्रश्न उठाउँदै आएको छ।
पछिल्लो समय विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा देखिएका द्वन्द्व, आर्थिक प्रतिस्पर्धा र भू–राजनीतिक तनावले कुनै एक शक्तिले मात्रै विश्व व्यवस्थालाई नियन्त्रण गर्न कठिन हुँदै गएको संकेत गरेको छ। यस अर्थमा ९/११ पछिको विश्व अहिले नयाँ शक्ति सन्तुलन र बहुध्रुवीय व्यवस्थातर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ।