पोषणयुक्त जिंक गहुँ–१ को व्यावसायिक उत्पादन सुरु हुने

1.8k Shares

काठमाडौं । नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) ले अनुसन्धान तथा विकास गरेको पोषणयुक्त ‘जिंक गहुँ–१’ अब व्यावसायिक उत्पादनमा जाने भएको छ। नार्क र निजी क्षेत्रको सहकार्यमा यो गहुँलाई व्यावसायिक रूपमा उत्पादन तथा बजारमा लैजाने तयारी गरिएको हो।

जिंक गहुँ–१ विशेषगरी जिंक र आइरनजस्ता सूक्ष्म पोषक तत्त्व बढी भएको बायोफोर्टिफाइड गहुँको जात हो। राष्ट्रिय गहुँबाली अनुसन्धान कार्यक्रमका अनुसार यो जात तराई क्षेत्रमा खेतीका लागि विकास गरिएको हो। यसको उत्पादन क्षमता पनि परम्परागत गहुँका केही जातको तुलनामा राम्रो रहेको छ।

जिंक गहुँ–१ सन् २०२० मा नेपालमा सिफारिस तथा सार्वजनिक गरिएको उच्च जिंकयुक्त गहुँको जात हो। यसको विकासमा नार्कसँगै अन्तर्राष्ट्रिय मकै तथा गहुँ सुधार केन्द्र (CIMMYT) लगायतका संस्थाको अनुसन्धान तथा सहकार्य रहेको छ।

नार्कका अनुसार जिंक गहुँ–१ मा जिंकको मात्रा करिब ३४.५ देखि ४५ पीपीएम र आइरनको मात्रा करिब ३९ देखि ४१ पीपीएम सम्म रहेको अनुसन्धानले देखाएको छ। यसको औसत उत्पादन क्षमता करिब ४.७ देखि ५.९ टन प्रतिहेक्टर रहेको छ। साथै यो गहुँका केही प्रमुख रोगप्रति प्रतिरोधी तथा सहनशीलसमेत रहेको छ।

अब अनुसन्धानबाट विकसित जातलाई प्रयोगशालामा मात्र सीमित नराखी किसानको खेत र उपभोक्ताको भान्सासम्म पुर्‍याउने उद्देश्यले व्यावसायिक उत्पादन सुरु गर्न लागिएको हो। यसबाट किसानले उत्पादन र आम्दानी बढाउन तथा उपभोक्ताले पोषणयुक्त गहुँजन्य खाद्य पदार्थ प्राप्त गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपालमा गहुँ उत्पादनलाई खाद्य सुरक्षासँगै पोषण सुरक्षासँग जोडेर नयाँ जातको विकास गर्ने काम भइरहेको छ। राष्ट्रिय गहुँबाली अनुसन्धान कार्यक्रमले पछिल्ला दशकमा विभिन्न उन्नत तथा पोषणयुक्त गहुँका जात विकास गर्दै आएको छ।

सम्बन्धित समाचार