काठमाडौं । इरान र ओमानबीच विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गर्ने विषयमा सहमति भएको छ। यससँगै लामो समयदेखि प्रभावित समुद्री आवागमन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
इरानी विदेश मन्त्रालयका अनुसार दुवै देशबीच जलडमरूमध्यमा जहाजहरूको सुरक्षित आवागमनका लागि नयाँ व्यवस्थापन प्रणालीमा समझदारी भएको हो। सहमतिअनुसार जहाज प्रवेश र बाहिरिने मार्गलाई व्यवस्थित गरी दुर्घटना तथा सुरक्षा जोखिम कम गर्ने योजना बनाइएको छ।
यसैबीच, अमेरिकासँग हुने सम्भावित वार्ताका विषयमा भने इरानभित्र मतभेद देखिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण घोषणा चाँडै हुने संकेत दिएका छन्। तर इरानले हाल अमेरिकासँग प्रत्यक्ष वार्ता नभइरहेको स्पष्ट पारेको छ। इरानी पक्षले अहिलेको संवाद मुख्यतः ओमानमार्फत समुद्री सुरक्षा र जहाज आवागमनसँग सम्बन्धित विषयमा केन्द्रित रहेको जनाएको छ।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख समुद्री मार्ग हो। विश्वभर निर्यात हुने ठूलो परिमाणको कच्चा तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास यही मार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले यहाँको कुनै पनि तनावले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ।
इरान–ओमानबीच सहमति भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा केही गिरावट आएको छ। लगानीकर्ताले यसलाई मध्यपूर्वमा तनाव कम हुने सकारात्मक संकेतका रूपमा लिएका छन्। यद्यपि अमेरिका–इरान सम्बन्ध, क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था र अन्य राजनीतिक घटनाक्रमका कारण अवस्था अझै पूर्ण रूपमा सामान्य भइनसकेको विश्लेषण गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार होर्मुज जलडमरूमध्यको दीर्घकालीन स्थायित्व आगामी कूटनीतिक पहल, अमेरिका–इरान सम्बन्धको दिशा तथा क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्थामाथि निर्भर रहनेछ।