स्वस्थ जीवनशैलीका लागि विश्वभर बढ्दो आकर्षण बन्दै उपवास

1.4k Shares

काठमाडौं । स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने उद्देश्यका साथ विश्वभर उपवास (फास्टिङ) गर्ने अभ्यास लोकप्रिय बन्दै गएको छ। धार्मिक आस्थासँग जोडिएको परम्परागत उपवासदेखि आधुनिक स्वास्थ्य विज्ञानले सुझाउने ‘इन्टरमिटेन्ट फास्टिङ’सम्मका विभिन्न विधि अहिले धेरै देशमा अपनाइँदै छन्।

स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार निश्चित समयसम्म खाना नखाई शरीरलाई आराम दिने अभ्यासले पाचन प्रणालीलाई विश्राम दिनुका साथै शरीरको चयापचय प्रक्रियामा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

पछिल्ला केही वर्षयता अमेरिका, युरोप, जापान, दक्षिण कोरिया, अष्ट्रेलिया तथा अन्य मुलुकमा पनि स्वास्थ्य सुधारका लागि समय मिलाएर उपवास बस्ने चलन बढेको छ।

विभिन्न अनुसन्धानले सन्तुलित रूपमा अपनाइएको उपवासले तौल नियन्त्रण, रगतमा चिनीको मात्रा सन्तुलन, इन्सुलिनको प्रभावकारिता वृद्धि तथा मुटुसम्बन्धी स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने देखाएका छन्।

केही अध्ययनले यसले शरीरका कोषहरूको मर्मत प्रक्रियालाई सक्रिय बनाउन, सूजन कम गर्न तथा मानसिक एकाग्रता बढाउन पनि सहयोग पुग्ने संकेत गरेका छन्।

उपवास केवल स्वास्थ्यसँग मात्र नभई धार्मिक र सांस्कृतिक परम्परासँग पनि जोडिएको छ। इस्लाम धर्ममा रमजान, हिन्दू धर्मका विभिन्न व्रत, बौद्ध परम्परा, इसाई धर्ममा लेन्ट तथा यहुदी धर्मका विशेष अवसरमा उपवास बस्ने चलन रहिआएको छ। यी अभ्यासले आत्मअनुशासन, संयम र आध्यात्मिक विकासलाई पनि महत्व दिने गर्छन्।

यद्यपि, चिकित्सकहरूले सबैका लागि उपवास उपयुक्त नहुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। गर्भवती महिला, स्तनपान गराइरहेका आमा, बालबालिका, दीर्घरोगी तथा विशेष स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिले चिकित्सकको सल्लाहबिना उपवास सुरु गर्नु नहुने विज्ञहरूको सुझाव छ।

उपवासको समयमा पर्याप्त पानी पिउने र उपवासपछि सन्तुलित तथा पौष्टिक आहार सेवन गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक मानिन्छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार उपवासलाई चमत्कारी उपचारका रूपमा होइन, नियमित व्यायाम, पर्याप्त निद्रा, सन्तुलित आहार र स्वस्थ जीवनशैलीसँगै अपनाउँदा यसको लाभ अझ प्रभावकारी हुन सक्छ।

सुरक्षित र वैज्ञानिक ढंगले अपनाइएको उपवासले दीर्घकालीन स्वास्थ्य सुधारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन सक्ने विश्वास गरिएको छ।

सम्बन्धित समाचार