बाख्रा चराउँदै गर्दा भेटिएको सुनले केन्यामा निम्त्यायो ‘गोल्ड रस’

974 Shares

केन्या । पश्चिमी केन्याको दुर्गम गाउँ चेपोरोरमा एउटा सानो सुनको डल्लो भेटिएपछि अहिले ठूलो ‘गोल्ड रस’ मच्चिएको छ। बाख्रा चराउने क्रममा सुन भेटिएको खबर फैलिएपछि केन्या तथा छिमेकी युगान्डाबाट हजारौँ मानिस सुनको खोजीमा गाउँमा पुगेका छन्।

३३ वर्षीय मनासे लोमाचारले करिब तीन ग्राम सुन भेटेर ३६ हजार केन्याली शिलिङमा बिक्री गरेको बताएपछि सुनको खोजीप्रति स्थानीय तथा बाहिरी मानिसको आकर्षण झन् बढेको हो। उक्त रकम करिब २८० अमेरिकी डलर बराबर हुन्छ।

लोमाचारका अनुसार उनले हराएको बाख्रा खोज्ने क्रममा नदी किनारमा केही महिलाले सुन खोज्दै गरेको देखेका थिए। उनी पनि उनीहरूसँगै सुन खोज्न थालेपछि त्यस क्षेत्रमा सुन रहेको कुरा बाहिर आएको थियो। त्यसपछि केही अन्य व्यक्तिले पनि सुनका कण तथा डल्ला भेटेको खबर फैलियो।

स्थानीय अधिकारीका अनुसार सुन भेटिएको हल्ला फैलिएपछि केही दिनमै करिब १० हजार मानिस चेपोरोर पुगेका थिए। उनीहरू पश्चिम पोकोट क्षेत्रका विभिन्न स्थानसँगै केन्याका अन्य जिल्लाबाट तथा सीमापार युगान्डाबाट समेत आएका थिए।

पहिले झाडी र पशु चराउने क्षेत्र रहेको स्थान अहिले खाल्डाखुल्डी, माटोका थुप्रा र अस्थायी खानी शिविरले भरिएको छ। सयौँ मानिस कुटो, बेल्चा र अन्य सामान्य उपकरण प्रयोग गर्दै जमिन खोतलिरहेका छन्। कतिपयले नदी तथा खोल्साको बालुवा र माटो पानीमा पखालेर सुनका कण खोजिरहेका छन्।

सुनको मात्रा भने अझै अनिश्चित

पश्चिम पोकोटका उपजिल्ला आयुक्त स्यामुएल कियारीले स्थानीय सुन व्यापारीहरूले दैनिक करिब १०० जना मानिस सुन बिक्रीका लागि आउने गरेको जानकारी दिएको बताएका छन्। तर उत्खनन भइरहेको सुनको मात्रा ठूलो नभएको उनको भनाइ छ।

स्थानीय अधिकारीका अनुसार केही व्यक्तिले केही सय केन्याली शिलिङबराबरको सुन भेटेका छन् भने एक व्यक्तिले करिब ७८ हजार शिलिङ अर्थात् ६०० अमेरिकी डलरबराबरको सुन भेटेको दाबी गरिएको छ। यद्यपि त्यहाँ वास्तवमै कति ठूलो सुनको भण्डार छ र व्यावसायिक रूपमा उत्खनन गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने अझै स्पष्ट छैन।

अधिकारीहरूका अनुसार अगस्टको सुरुवातमा केही उल्लेखनीय परिमाणमा सुन भेटिएपछि हल्ला तीव्र रूपमा फैलिएको थियो। त्यसपछि भेटिएको सुनको मात्रा र मूल्यबारे अतिरञ्जित दाबीहरू फैलिँदा सुनको खोजीमा अनुभव नभएका मानिससमेत ठूलो संख्यामा त्यहाँ पुगेका हुन्।

रोजगारी र शिक्षाको आशा

सुन खोज्न पुगेका धेरै मानिसका लागि यो अवसर आर्थिक जीवन परिवर्तन गर्ने आशासँग जोडिएको छ। स्थानीय किसान तथा पशुपालक प्याट्रिक लोकोलियाले आफ्ना छोराछोरीको विद्यालय शुल्क तिर्न कठिन भइरहेको भन्दै सुनबाट केही आम्दानी हुने आशामा खानीमा आएको बताएका छन्।

१८ वर्षीया अबिगेल चेलेङ्गाट पनि सुन खोज्न चेपोरोर पुगेकी छन्। उनले सुनबाट आम्दानी गरेर आफ्नो पढाइको खर्च जुटाउनुका साथै भाइबहिनीको शिक्षामा सहयोग गर्ने आशा राखेकी छन्।

युगान्डाबाट आएका केही मानिसले पनि सुन भेटिने आशामा यात्रा गरेर त्यहाँ पुगेका छन्। कतिपयले खानी क्षेत्रमा रुखमुनि रात बिताएर दिनरात सुन खोजिरहेको बताएका छन्।

सुन खोज्ने मात्रै होइन, व्यापार पनि बढ्यो

हजारौँ मानिसको आगमनसँगै चेपोरोरमा नयाँ व्यापारिक गतिविधि पनि बढेको छ। स्थानीय अधिकारीका अनुसार खानी क्षेत्र आसपासमा २०० भन्दा बढी साना व्यवसाय सञ्चालनमा आएका छन्। खाद्यान्न, पानी, पेय पदार्थ तथा अन्य आवश्यक सामग्री बेच्ने पसलहरू खुलेका छन्।

तर अचानक बढेको जनसंख्याले गाउँको कमजोर पूर्वाधारमाथि ठूलो दबाब परेको छ। खानेपानी, सरसफाइ र बसोबासको पर्याप्त व्यवस्था नहुँदा स्वास्थ्य तथा सुरक्षाको जोखिम बढेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

महिला तथा बालबालिकाको सुरक्षाप्रति पनि अधिकारीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। खानी क्षेत्रमा सुरक्षा गस्ती बढाइएको छ भने स्वास्थ्य अधिकारीहरूलाई समेत परिचालन गरिएको छ। विद्यालय खुल्ने समय नजिकिँदै गर्दा बालबालिका खानी क्षेत्रमा नबसून् भन्ने विषयमा पनि अधिकारीहरूले विशेष चासो दिएका छन्।

खानीको भविष्यबारे अनुसन्धान हुँदै

हालसम्म भेटिएको सुनको वास्तविक परिमाण र जमिनमुनि रहेको भण्डारको व्यावसायिक सम्भावनाबारे निश्चित निष्कर्ष आएको छैन। खानीबाट निकालिएको केही सामग्री नजिकैको ओर्टुम सहरमा प्रशोधनका लागि पठाइएको छ र त्यसको परिणामको प्रतीक्षा भइरहेको छ।

स्थानीय बासिन्दा लोमाचार भने सरकारले व्यवस्थित र सुरक्षित रूपमा सुन उत्खनन गर्ने वातावरण बनाउनुपर्ने पक्षमा छन्। उनका अनुसार आधुनिक उपकरण तथा मेटल डिटेक्टर उपलब्ध गराउन सके स्थानीय समुदायले सुरक्षित ढंगले खनिजको सम्भावना पहिचान गर्न सक्नेछ।

यसबीच, प्रारम्भिक ‘गोल्ड रस’को समयमा करिब १० हजार मानिस पुगेको चेपोरोरमा अहिले सुन खोज्नेको संख्या घटेर करिब २ हजार ५०० आसपासमा आएको स्थानीय अधिकारीहरूको अनुमान छ। यद्यपि सुनको खोजी अझै जारी छ र जमिनमुनि वास्तवमै कति सुन छ भन्ने प्रश्नको जवाफ भने परीक्षणपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ।

सम्बन्धित समाचार