टिकराम खड्का,
विश्वभरका युवाहरूका लागि, सेप्टेम्बर असाधारण अन्तर्राष्ट्रिय अवसरहरूको महिना जस्तो बन्न पुग्यो। प्रत्येक वर्ष, रूसले विश्वभरका १०,००० युवाहरूलाई एक साझा प्लेटफर्ममा एकसाथ ल्याउने गर्छ जहाँ उनीहरूले आफ्नो प्रतिभा प्रदर्शन गर्न, विचारहरू आदानप्रदान गर्न, नयाँ सम्बन्धहरू बनाउन र सहकार्यका लागि सम्भावनाहरू अन्वेषण गर्न सक्छन्।
यो वर्षको युथ फेस्टिभलमा मेरो सहभागीता पनि यसैको निरन्तरता थियो भने म यो कार्यक्रमको हिस्सा बन्न पाउँदा खुशी छु। मेरो लागि, यो केवल एक अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम मात्र थिएन- यो परिचित परिवेशभन्दा बाहिर निस्कने, विभिन्न पृष्ठभूमिका युवाहरूलाई भेट्ने र नयाँ विचार र दृष्टिकोणहरूसँग संलग्न हुने अवसर थियो। उत्साह, जिज्ञासा र प्रत्याशाको भावनाका साथ, म नेपालबाट रूसको लागि निस्किएँ।
मैले रूसको नेतृत्वमा भएको युथ फेस्टिभलमा सहभागीतटा जनाउदा १९१ देशका १०,००० सहभागी एकै स्थानमा भेला भएका थिए। यात्रा काठमाडौँबाट सुरु भयो, दुबई र मस्को हुँदै अन्ततः इकातेरिनबर्गसम्म। ३५ वर्ष मुनिका युवाहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याएर, रूसले विश्वलाई एकता, सहयोग र एकीकरण देखाउने प्रयास गर्यो। यो सायद धेरै कम मुलुकले प्रयास गरेका छन्।
विभिन्न देशका युवाहरूको भेला, आफ्नै परम्परागत पोशाक, संस्कृति, भाषा, विचार र दृष्टिकोण बोकेर, इकातेरिनबर्गमा भएको जमघट नयाँ ध्रुबको एउटा निरन्तरता जसतो लाग्छ। विभिन्न देश र महादेशका परम्पराहरू एउटै मञ्चमा उभिए र प्रतिबद्धता जनाए - विश्वव्यापी एकता र भ्रातृत्व वर्तमानको आवश्यकता हो।
युवाहरूले आफ्नो रुचिको कार्यक्रमहरूमा भाग लिने अवसर पाए। उनीहरूले आफूले चाहेको कार्यक्रमहरूमा स्वतन्त्र रूपमा भाग लिए, र आफ्नो विचार र दृष्टिकोणमा परिवर्तन लिएर घर फर्किए।
विज्ञान र प्रविधिको प्रदर्शनी सहित धेरै कार्यक्रमहरू थिए, जसले गर्दा युवाहरूले आफ्नो रुचि अनुसार छनौट गर्न सक्थे। मलाई आरटीको कार्यक्रममा रुचि थियो, त्यसैले म त्यहाँ गएँ। विभिन्न देशहरूबाट रूस आएका मानिसहरूले आफ्ना अनुभवहरू साझा गरे - उनीहरूले कसरी सफलताको सिढी कसरी चढे, उनीहरूले किन रूस रोजे, र किन रूस अवसरको देश हो। जस्ता विषयमा आफ्नो धाराणा राखिरहेका थिए।
पश्चिमी र अन्य मिडियाबाट आउने रुसको बारेमा समाचार र त्यस्ता समाचारले सिर्जना गर्ने धारणाहरूको बारेमा पनि छलफल भयो। मलाई लाग्छ कि यस छलफल पछि धेरै मानिसहरूले रुस र यसको वरपरको वास्तविकताको बारेमा अझ बढी बुझ्नेछन् ।
यता, संगीतले संसारको प्रतिनिधित्व गरिरहेको थियो। युवाहरू अवसरहरू र आफ्ना सपनाहरू खोजिरहेका थिए। कार्यक्रमको दायरा यति फराकिलो थियो कि यसलाई शब्दमा व्याख्या गर्न गाह्रो छ।
विमानस्थलदेखि हाम्रो बिदाईसम्म, म रुसी स्वयंसेवकहरूले देखाएको सद्भाव र व्यवहारबाट अत्यन्तै प्रभावित भएँ। अनुशासन, इमानदारी र दृढ संकल्पभन्दा बढी सफलताको बाटो देखाउने अरू कुनै गुण सायद छैन।
भव्य सांस्कृतिक कार्यक्रम र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको सन्देशबाट सुरु भएको वर्ल्ष युथ फेस्टिभल २०२६ विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभको सम्बोधनपछि सम्पन्न भयो। "तपाईंहरू सबैलाई एकताबद्ध गर्ने कुरा भनेको युवावस्था, ज्ञानको तिर्खा र सबैभन्दा जटिल चुनौतीहरूको समाधान खोज्ने इच्छा हो। आज रूस त्यस्ता अवसरहरूको देश हो - र हामी चाहन्छौं कि ती विश्वभरका युवाहरूलाई उपलब्ध होस्," सर्गेई लाभरोभले भने।
यी सन्देशहरू र विश्वभरका युवाहरूलाई गरिएको अपील पछि १०,००० सहभागीहरूको मानसिक अवस्था कस्तो थियो? यद्यपि यो एउटा सामान्य प्रश्न हुन सक्छ, मलाई लाग्छ कि इतेरिनबर्गले सबैलाई स्पष्ट बुझाइका साथ फिर्ता पठायो।
धेरै युरोपेली देशहरूबाट आएका केही सहभागीहरू छक्क परे। मेरो कोठा साथी पनि इटालीबाट आएका थिए। उनी रूसी डुमा चुनाव अवलोकन गर्न गएका थिए, तर आफ्नै देशसँग तुलना गर्दा, उनले आफ्नै देशको बारेमा शंका व्यक्त गर्थे। साथै, उनी खुलेर कार्यक्रमको प्रशंसा गरिरहेका थिए। त्यस्तै, परेडको क्रममा धेरै देशका सहभागीहरूले देखाएको असाधारण एकता उल्लेखनीय थियो। नेपालबाट हामी सबै सहभागीहरूले पनि उत्साहपूर्वक परेडमा भाग लियौं, 'रातो रा चन्द्र सूर्य' भनेर लामबद्ध भएर परेडमा सहभागी बन्न पुग्यैं।
हामी रूसको लागि प्रस्थान गर्यौं जब नेपालमा पहिरोको बाढीले पहिले नै पीडा निम्त्याइसकेको थियो। एक प्रकारको शोकको शून्यताबाट, दशौं हजार मानिसहरूको आवाजले हामीलाई अवसरहरू देखाउँदै सपना देख्न भनिरहेको थियो। त्यसैले म यो कार्यक्रमलाई 'पिन ड्रप साइलेन्स टु लाउडर: काठमाडौँ टु येकातेरिनबर्ग' भन्न चाहन्छु।
स्मार्ट प्रविधि र स्वागतयोग्य रूसीहरूले हामीलाई हाम्रो घर छोडेको महसुस गर्न दिएनन्। तिनीहरूले १०,००० मानिसहरूलाई रोमाञ्चक तरिकाले व्यवस्थापन गरे। कार्यक्रममा हामीले नेपाल भन्ने बित्तिकै, मानिसहरूले सहानुभूति व्यक्त गर्दै आश्चार्य प्रकट गर्दै दुख व्यक्त गर्ने गर्थे । जे भए पनि, यो असाधारण सपना र असाधारण विचारको ठाउँ बनेको छ। यो भन्न डराउनु वा हीन महसुस गर्नु पर्ने कुनै कारण छैन।
इकातेरिनबर्ग रूसको चौथो ठूलो शहर हो। युरोप र एसियाको मध्य भागमा अवस्थित यो सहर 'उरल सहर' र यहाँको पर्वत शृङ्खलाका लागि परिचित छ। हाम्रो टोलीलाई सहर घुमाउने क्रममा गाइडले बसमै बसेर सहरबारे विभिन्न जानकारी दिइरहेका थिए । ट्रान्स-साइबेरियन रेलवे र 'चर्च अन द ब्लड' (Church on the Blood) जस्ता स्थलहरू यसका प्रमुख आकर्षण हुन् भने यो सहर औद्योगिक रूपमा पनि समृद्ध छ। 'चर्च अन द ब्लड' त्यही ठाउँमा निर्माण गरिएको हो जहाँ सन् १९१८ मा रुसका अन्तिम सम्राट निकोलस द्वितीय र उनको परिवारको हत्या गरिएको थियो। हामीले यस्ता धेरै ठाउँहरूको भ्रमण गर्यौं।
यसका साथै, हामीले 'भिसोत्स्की भवन' (Vysotsky Building) को ५२औं तलाबाट येकातेरिनबर्ग सहर अवलोकन गर्ने अवसर पनि पायौं; यो भवन प्रसिद्ध सोभियत कवि, अभिनेता र संगीतकार भ्लादिमिर भिसोत्स्कीको जीवन र कार्यप्रति समर्पित छ। ६०० रुबलको टिकट काटेर लिफ्टमार्फत माथि पुगेपछि हामीले भवनको दोस्रो तलामा रहेको संग्रहालयको पनि अवलोकन गर्यौं। संग्रहालयका कर्मचारीहरूले हामीलाई त्यहाँ राखिएका केही वस्तुहरू विश्वमै दुर्लभ रहेको जानकारी दिए। त्यहाँ एउटा मर्सिडिज कार पनि थियो। भनिन्छ, त्यो कार स्वयं भिसोत्स्कीले प्रयोग गर्ने गर्थे।
हामीले यस्ता धेरै ठाउँहरूको भ्रमण गर्यौं। हामीले रुसले आत्मसात गरिरहेको इतिहासलाई पनि नजिकबाट नियाल्यौं। यो मेरो जीवनको एउटा असाधारण क्षण थियो। इकातेरिनबर्गमा हामीले रेलभित्र रहेको संग्रहालयको पनि भ्रमण गर्यौं र दोस्रो विश्वयुद्धको झल्को दिने धेरै कुराहरू अवलोकन गर्यौं। यस्ता अनुभवहरू आफैंमा मानिसको जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण अध्याय बन्न पुग्छन्।
मस्कोदेखि इकातेरिनबर्गको यात्राका क्रममा विभिन्न देशका साथीहरूसँग भेटघाटको सिलसिला सुरु भइसकेको थियो। विभिन्न देशका संस्कृति, परम्परागत पोसाक र विचारहरूलाई एकीकरण गर्ने प्रयासबाट हाम्रो देशले पनि केही सिक्न आवश्यक छ।
एनओसी (NOC) को विषय: यस्ता अर्थहीन प्रक्रियाहरू
यसबाहेक, नागरिक सुरक्षाको कुरा होस् वा राज्यको त्रास, रुस भ्रमण गर्ने जो कोहीका लागि नो अब्जेक्सन लेटर लिनुपर्ने अनिवार्य नियम लागू गर्ने तरिका नै त्रुटिपूर्ण छ। यो आश्चर्यको कुरा हो कि युरोपबाट आउने नागरिकहरूले एनओसी लिनु पर्दैन, जबकि हामीमाथि भने यस्तो प्रावधान थोपरिएको छ। यो हाम्रो कूटनीतिक अभ्यासमा नयाँ सुरुवात हो वा अर्कै केही, यो निर्णय आश्चर्यजनक छ।
के नागरिकहरूलाई विदेश जानबाट रोक्न सकिन्छ? मलाई त्यस्तो लाग्दैन। यस्ता अर्थहीन प्रक्रिया र भारले नागरिकहरू ठगिने तथा दलालहरूमाथि निर्भर हुनुपर्ने जोखिम बढाउन सक्छन्। स्वयंले यो अनुभव गरेको हुनाले, म सरकारलाई यो निर्णय फिर्ता लिन आग्रह गर्दछु। नागरिकहरूलाई यात्रा गर्नबाट रोक्नुको सट्टा यात्रालाई सहजीकरण गरेर उनीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नमा ध्यान दिनुपर्छ।
त्यसैले, अन्त्यमा म फेरि भन्न चाहन्छु, यो Pin Drop Silence to Louder नै बन्न पुग्यो ।