सेयर बजारमा र्‍यान्समवेयर आक्रमणबारे छानबिन गर्न नेप्सेको सुझाव

1.1k Shares

काठमाडौं । सेयर बजार सञ्चालनमा अवरोध सिर्जना हुने गरी भएको र्‍यान्समवेयर साइबर आक्रमणबारे नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले छानबिन गरी आवश्यक सुधारका उपाय अवलम्बन गर्न सुझाव दिएको छ।

डेटा हब प्रालिको पूर्वाधारमा भएको साइबर आक्रमणपछि नेप्सेको कारोबार प्रणालीमा असर परेको विषयलाई लिएर बजारको साइबर सुरक्षा र लगानीकर्ताको तथ्यांक संरक्षणबारे प्रश्न उठिरहेका छन्।

गत असोज ५ गते बिहान करिब ५ः३० बजे डेटा हबको प्रणालीमा र्‍यान्समवेयर आक्रमण भएको थियो। उक्त कम्पनीले ७२ वटा धितोपत्र दलाल कम्पनीको ट्रेडिङ म्यानेजमेन्ट सिस्टम (टीएमएस) का सर्भर व्यवस्थापन गर्दै आएको थियो।

आक्रमणका कारण प्रणालीमा जोखिम देखिएपछि नेप्सेले असोज ६ गते एक दिनका लागि सेयर कारोबार स्थगित गरेको थियो। त्यसपछि आवश्यक प्राविधिक सुधार र ब्याकअप प्रणालीबाट तथ्यांक पुनःस्थापना गरी कारोबार सुरु गरिएको थियो।

लगानीकर्ताको तथ्यांक सुरक्षामा चासो

घटनापछि लगानीकर्ताले आफ्नो सेयर कारोबारसम्बन्धी विवरण तथा व्यक्तिगत तथ्यांक कति सुरक्षित छन् भन्ने विषयमा चासो व्यक्त गरेका छन्।

प्रारम्भिक विवरणअनुसार आक्रमणकारीले प्रणालीको तथ्यांक इन्क्रिप्ट गरेको देखिए पनि कुनै तथ्यांक चोरी भएको हो वा होइन भन्ने विषयमा विस्तृत अनुसन्धान आवश्यक रहेको छ।

डेटा हबले आक्रमण हुनुअघि बिहान ४ बजेको ब्याकअप सुरक्षित रूपमा अलग स्थानमा राखिएको जनाएको थियो। सोही ब्याकअपका आधारमा प्रणाली पुनःस्थापना गरिएको कम्पनीको भनाइ छ।

साइबर सुरक्षामा थप सावधानी अपनाउनुपर्ने

र्‍यान्समवेयर यस्तो साइबर आक्रमण हो, जसमा ह्याकरले कम्प्युटर प्रणाली वा सर्भरमा पहुँच बनाएर तथ्यांकलाई प्रयोग गर्न नमिल्ने गरी इन्क्रिप्ट गर्छन्। त्यसपछि तथ्यांक पुनःप्राप्त गर्न रकम माग्ने प्रवृत्ति हुन्छ।

यस्ता आक्रमणबाट बच्न नियमित ब्याकअप, सुरक्षित नेटवर्क, वैकल्पिक डेटा सेन्टर, प्राविधिक निगरानी तथा आपत्कालीन पुनःस्थापना प्रणाली आवश्यक मानिन्छ।

नेपालको पुँजी बजारमा ठूलो संख्यामा लगानीकर्ता आबद्ध रहेकाले कारोबार प्रणालीमा हुने सामान्य प्राविधिक अवरोधले समेत बजारको विश्वासमा असर पार्न सक्छ।

नियामक निकायबाट पनि अनुसन्धान

यस घटनालाई लिएर नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) ले पाँच सदस्यीय निरीक्षण टोली गठन गरी अनुसन्धान अघि बढाएको थियो। बोर्डले नेप्सेलाई घटनाको विस्तृत अध्ययन गरी भविष्यमा यस्ता समस्या दोहोरिन नदिन आवश्यक सुझावसहित प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन दिएको थियो।

घटनाले नेपालको पुँजी बजारमा प्रयोग भइरहेका डिजिटल पूर्वाधारको सुरक्षा, एउटै डेटा सेन्टरमा धेरै ब्रोकर निर्भर रहनुपर्ने अवस्था र वैकल्पिक व्यवस्थाको आवश्यकतामाथि पनि प्रश्न उठाएको छ।

नेप्सेको सुझाव र नियामक निकायको अनुसन्धानपछि पुँजी बजारको डिजिटल प्रणालीलाई थप सुरक्षित तथा भरपर्दो बनाउन आवश्यक सुधारका उपाय अघि बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सम्बन्धित समाचार