काठमाडौं । विश्वकपको फाइनल केवल उपाधि जित्ने खेल मात्र होइन, फुटबल इतिहासलाई नयाँ मोड दिने मञ्च पनि हो। कतिपय फाइनलले महान् खेलाडीको विरासत स्थापित गरेका छन् भने कतिपयले अविश्वसनीय पुनरागमन, विवादित निर्णय र अविस्मरणीय क्षणका कारण दशकौँसम्म चर्चा बटुलेका छन्।
अर्जेन्टिना र स्पेनबीच सोमबार बिहान हुने फिफा विश्वकप २०२६ को फाइनलअघि इतिहासका सबैभन्दा स्मरणीय विश्वकप फाइनलहरूको चर्चा फेरि चुलिएको छ।
२०२२ : मेसीको सपना पूरा भएको ऐतिहासिक फाइनल
कतारमा भएको विश्वकप फाइनललाई धेरै फुटबल विश्लेषकले इतिहासकै उत्कृष्ट फाइनलमध्ये एक मानेका छन्। अर्जेन्टिनाले फ्रान्ससँग ३–३ को रोमाञ्चक बराबरीपछि पेनाल्टी सुटआउटमा ४–२ ले जित निकाल्दै ३६ वर्षपछि विश्वकप जित्यो।
लियोनल मेसीले अन्ततः विश्वकप उपाधि जित्ने आफ्नो जीवनभरको सपना पूरा गरे भने किलियन एमबाप्पेले फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने दोस्रो खेलाडी बन्ने कीर्तिमान बनाए। निर्धारित समय र अतिरिक्त समयमा लगातार उतारचढाव देखिएको खेल टाइब्रेकरमा पुगेपछि एमिलियानो मार्टिनेजको उत्कृष्ट बचाउ र गोन्जालो मोन्टिएलको निर्णायक पेनाल्टीले अर्जेन्टिनालाई विश्व च्याम्पियन बनायो।
१९७० : पेलेको ब्राजिल र सर्वकालीन महान् टोली
मेक्सिकोमा भएको फाइनलमा ब्राजिलले इटालीलाई ४–१ ले हराउँदै तेस्रोपटक विश्वकप जित्यो र जुल्स रिमे ट्रफी स्थायी रूपमा आफ्नो बनायो। पेले, जाइरजिन्हो, गर्सन र कार्लोस अल्बर्टोको प्रदर्शनले ब्राजिललाई विश्व फुटबल इतिहासकै उत्कृष्ट टोलीमध्ये एकको रूपमा स्थापित गर्यो। विशेषगरी कार्लोस अल्बर्टोको टोलीगत गोल आज पनि उत्कृष्ट गोलमध्ये गनिन्छ।
१९८६ : म्याराडोनाको नेतृत्वमा अर्जेन्टिनाको दोस्रो विश्वकप
मेक्सिकोमै भएको अर्को ऐतिहासिक फाइनलमा अर्जेन्टिनाले पश्चिम जर्मनीलाई ३–२ ले हरायो। अर्जेन्टिना २–० ले अघि बढे पनि जर्मनीले खेल बराबरीमा ल्यायो। अतिरिक्त समयमा जाने संकेत देखिँदा डिएगो म्याराडोनाको उत्कृष्ट पासमा होर्खे बुरुचागाले निर्णायक गोल गर्दै अर्जेन्टिनालाई दोस्रो विश्वकप दिलाए। गोल नगरे पनि म्याराडोनाको नेतृत्व र खेल नियन्त्रणलाई विश्व फुटबल इतिहासमा विशेष स्थान दिइन्छ।
१९६६ : इंग्ल्यान्डको एकमात्र विश्वकप
वेम्ब्लीमा भएको फाइनलमा इंग्ल्यान्डले पश्चिम जर्मनीलाई अतिरिक्त समयमा ४–२ ले हराउँदै अहिलेसम्मकै एकमात्र विश्वकप जित्यो। जेफ हर्स्टले विश्वकप फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने इतिहासकै पहिलो तथा हालसम्मका एकमात्र खेलाडी बने। उनको दोस्रो गोल गोललाइन पार गरेको थियो वा थिएन भन्ने विवाद आज पनि फुटबल इतिहासकै चर्चित बहसमध्ये एक हो।
१९५४ : ‘बर्नको चमत्कार’
स्विट्जरल्यान्डमा भएको फाइनललाई ‘मिराकल अफ बर्न’ भनेर चिनिन्छ। ३१ खेलदेखि अपराजित हंगेरी आठ मिनेटमै २–० ले अगाडि बढे पनि पश्चिम जर्मनीले शानदार पुनरागमन गर्दै ३–२ को जित निकाल्यो। विश्व फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो उलटफेरमध्ये एक मानिने यो जितले जर्मन फुटबलको नयाँ युगको सुरुआत गराएको थियो।
२०१४ : गोट्जेको एक गोलले जर्मनीलाई गौरव
ब्राजिलमा भएको फाइनलमा जर्मनी र अर्जेन्टिनाबीचको खेल ९० मिनेटसम्म गोलरहित बराबरीमा सकिएको थियो। अतिरिक्त समयको ११३औँ मिनेटमा वैकल्पिक खेलाडी मारियो गोट्जेले आन्द्रे शुर्लेको पासलाई उत्कृष्ट रूपमा सदुपयोग गर्दै निर्णायक गोल गरे। उक्त जितसँगै जर्मनीले चौथोपटक विश्वकप जित्यो भने दक्षिण अमेरिकी भूमिमा विश्वकप जित्ने पहिलो युरोपेली टोली बन्यो।
यसपटक अर्जेन्टिना लगातार दोस्रो विश्वकप जित्ने लक्ष्यमा छ भने स्पेन १६ वर्षपछि पुनः विश्व च्याम्पियन बन्ने सपना बोकेको छ।
३९ वर्षीय लियोनल मेसीको सम्भावित अन्तिम विश्वकप खेल, युवा स्टार लामिन यमालको उदय र दुई फरक फुटबल दर्शनबीचको प्रतिस्पर्धाले अर्जेन्टिना–स्पेन फाइनललाई पनि भविष्यमा विश्वकप इतिहासका महान् फाइनलहरूको सूचीमा स्थान दिलाउने अपेक्षा गरिएको छ।
