आदिवासी जनजातिको अधिकार र पहिचानको सवाल : झाँकीसहित काठमाडौंमा प्रदर्शन

1k Shares

काठमाडौं । ३२ औँ विश्व आदिवासी दिवस नेपालमा पनि विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइएको छ । आदिवासी जनजातिको अधिकार, पहिचान, समावेशिता र सामाजिक न्यायको मुद्दालाई प्राथमिकतामा राख्दै देशभर साताव्यापी कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् ।

‘प्राप्त अधिकारको रक्षा आजको आवश्यकता, पहिचानसहितको समावेशी र न्यायपूर्ण नेपाल निर्माणमा हाम्रो साझा प्रतिबद्धता’ भन्ने मूल नाराका साथ यस वर्षको दिवस मनाउन लागिएको हो । विश्वस्तरमा भने ‘आदिवासी सुडेनीहरूको सम्मानः जीवन र कल्याणको संरक्षण’ भन्ने नारासहित दिवस मनाइएको छ ।

दिवसका अवसरमा नेपाल आदिवासी जनजाति महासङ्घको नेतृत्वमा आइतबार काठमाडौंमा झाँकीसहितको र्‍याली निकालिएको छ । र्‍यालीमा गुरुङ, मगर, थारु, नेवार, तामाङ, राई, लिम्बूलगायत ५९ वटा जातीय संस्थाको सहभागिता रहेको थियो ।

विभिन्न समुदायका सहभागीहरू आ–आफ्नो मौलिक पहिचान झल्किने परम्परागत पोसाकमा सजिएर र्‍यालीमा सहभागी भएका थिए । र्‍यालीमा विभिन्न जातीय समुदायका सांस्कृतिक झाँकी, परम्परागत वेशभूषा र सांस्कृतिक प्रस्तुतिमार्फत नेपालको बहुजातीय तथा बहुसांस्कृतिक स्वरूप प्रदर्शन गरिएको थियो ।

अधिकार प्राप्तिपछि संरक्षणको चुनौती

नेपालमा आदिवासी जनजाति समुदायले लामो समयदेखि आफ्नो पहिचान, भाषा, संस्कृति, भूमि, प्राकृतिक स्रोतसाधनमा अधिकार, राजनीतिक प्रतिनिधित्व तथा राज्यका संरचनामा समान सहभागिताको माग गर्दै आएका छन् ।

संविधानले समानता, सामाजिक न्याय, समावेशिता तथा विभिन्न समुदायको पहिचान र अधिकारलाई स्वीकार गरे पनि व्यवहारमा त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन अझै चुनौतीपूर्ण रहेको आदिवासी जनजाति पक्षको गुनासो रहँदै आएको छ ।

त्यसैले यस वर्षको मूल नाराले पहिले प्राप्त अधिकारको संरक्षणसँगै बाँकी अधिकार सुनिश्चित गर्नुपर्ने विषयलाई पनि जोड दिएको छ । आदिवासी जनजाति अभियन्ताहरूका अनुसार अधिकार प्राप्त गर्नु जति महत्वपूर्ण छ, प्राप्त अधिकारलाई संस्थागत गर्दै भावी पुस्ताका लागि भाषा, संस्कृति, परम्परा र सामुदायिक पहिचान जोगाउनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ ।

संस्कृति संरक्षणसँगै राजनीतिक अधिकारको बहस

विश्व आदिवासी दिवस नेपालका आदिवासी जनजाति समुदायका लागि केवल सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा मात्र सीमित छैन । यसले राज्यको नीति निर्माणमा आफ्नो सहभागिता, समान अवसर, प्रतिनिधित्व र पहिचानको मुद्दालाई समेत सार्वजनिक बहसमा ल्याउने अवसर प्रदान गर्दै आएको छ ।

नेपालमा विभिन्न जातजातिका भाषा, संस्कार, परम्परा र जीवनपद्धति राष्ट्रिय पहिचानका महत्वपूर्ण आधार हुन् । तर पछिल्लो समय मौलिक भाषा तथा संस्कृति हराउँदै जाने जोखिम बढिरहेको भन्दै संरक्षणका लागि राज्यले थप प्रभावकारी नीति बनाउनुपर्ने आवाज उठ्दै आएको छ ।

विशेषगरी नयाँ पुस्तालाई आफ्नो मातृभाषा, संस्कृति, परम्परा र इतिहाससँग जोड्ने तथा आदिवासी समुदायका महिलाको स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्ने विषय पनि यस वर्षको दिवसका कार्यक्रममार्फत उठाइएको छ ।

‘समावेशी नेपाल’ निर्माणको प्रतिबद्धता

काठमाडौंमा निकालिएको र्‍यालीले नेपालको विविधतालाई एउटै साझा राष्ट्रिय पहिचानभित्र सम्मान गर्नुपर्ने सन्देश दिएको छ । विभिन्न समुदायका नागरिकले आ–आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान प्रस्तुत गर्दै विविधताबीचको एकता नै नेपालको विशेषता भएको सन्देश दिएका छन् ।

आदिवासी जनजाति समुदायले राज्यका सबै तहमा समान प्रतिनिधित्व, अधिकारको प्रभावकारी कार्यान्वयन, मातृभाषाको संरक्षण, सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण तथा आर्थिक र सामाजिक अवसरमा समान पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन् ।

विश्व आदिवासी दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रमहरूले पनि नेपालको विविधतालाई केवल सांस्कृतिक पहिचानका रूपमा नभई राज्य निर्माणको आधारका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्ने बहसलाई पुनः अगाडि ल्याएको छ ।

यस अर्थमा ३२औँ विश्व आदिवासी दिवसको सन्देश प्राप्त अधिकारको संरक्षण, बाँकी अधिकारको सुनिश्चितता र सबै समुदायको पहिचानलाई सम्मान गर्ने समावेशी तथा न्यायपूर्ण नेपाल निर्माणतर्फ केन्द्रित देखिन्छ ।

764215854_1680753809675569_266400891939016825_n.jpg764299732_1714987372910287_6151614106865430578_n.jpg767560132_1066328876356153_6453142467495375058_n.jpg764607877_1210890295446697_74417665208921054_n.jpg765283664_1052045544351562_5387764813978011695_n.jpg769189006_1439791984655278_1100942108198099921_n.jpg768246432_1034483309379466_859754807225208636_n.jpg769175425_1063689193085484_5596561284171129061_n.jpg

सम्बन्धित समाचार