एआईको विश्व दौडमा अमेरिका र चीन एक्लाएक्लै अघि बढ्न कति सहज?

694 Shares

काठमाडौं । कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) को विकासमा अमेरिका र चीनबीचको प्रतिस्पर्धा पछिल्ला वर्षहरूमा थप तीव्र बन्दै गएको छ। दुवै देशले एआई प्रविधि, पूर्वाधार, प्रतिभा र स्वदेशी प्रविधि विकासमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्। तर एआईको विश्व दौडमा यी दुई शक्ति एक्लाएक्लै अघि बढ्न भने सहज देखिँदैन।

एआई विकासका लागि अत्याधुनिक चिप, ठूलो कम्प्युटिङ क्षमता, डेटा सेन्टर, ऊर्जा, दक्ष जनशक्ति र ठूलो पूँजी आवश्यक पर्छ। अमेरिकासँग अत्याधुनिक एआई चिप, डेटा सेन्टर, प्रविधि कम्पनी र निजी लगानीको क्षेत्रमा ठूलो क्षमता छ। चीनले भने आफ्नै एआई चिप र प्रविधिको विकाससँगै कम लागतमा सञ्चालन हुने मोडल तथा एआईको व्यापक प्रयोगमा जोड दिइरहेको छ।

सन् २०२६ को स्ट्यानफोर्ड एआई इन्डेक्सका अनुसार अमेरिका र चीनका एआई मोडलबीचको क्षमताको अन्तर निकै साँघुरिएको छ। अमेरिकी मोडलले केही क्षेत्रमा अग्रता कायम राखे पनि चिनियाँ मोडलहरूले विभिन्न परीक्षणमा अमेरिकी मोडलसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्। अमेरिकाले उच्च प्रभाव पार्ने एआई मोडल र निजी लगानीमा अग्रता राख्दा चीनले एआईसम्बन्धी अनुसन्धान, पेटेन्ट र औद्योगिक रोबोटको प्रयोगमा उल्लेख्य प्रगति गरेको छ।

अमेरिकाको बलियो पक्ष अत्याधुनिक चिप, ठूलो डेटा सेन्टर संरचना, पूँजी र एआई अनुसन्धानमा रहेको छ। चीनका लागि भने अत्याधुनिक चिपमा पहुँच अझै महत्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा रहेको विश्लेषणहरूमा उल्लेख छ। अमेरिकी निर्यात नियन्त्रणका कारण चीनले उन्नत सेमिकन्डक्टर प्रविधिमा वैकल्पिक बाटो खोजिरहेको छ र स्वदेशी चिप उत्पादन क्षमतालाई विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेको छ।

अर्कोतर्फ, चीनले DeepSeek, Qwen लगायतका मोडलमार्फत कम लागत र खुला–वजन (open-weight) एआई प्रणालीको विकासमा गति दिएको छ। यस्ता मोडलले विश्वभरका विकासकर्तालाई एआई प्रविधि प्रयोग र आफ्नै अनुप्रयोग निर्माण गर्न सहज बनाउने उद्देश्य राख्छन्।

विश्लेषणहरूमा अमेरिका र चीनले एआईको एउटै क्षेत्रमा मात्र प्रतिस्पर्धा नगरी फरक–फरक पक्षमा आफ्नो क्षमता विस्तार गरिरहेको उल्लेख छ। अमेरिका अत्याधुनिक मोडल, चिप र ठूलो कम्प्युटिङ पूर्वाधारमा केन्द्रित देखिन्छ भने चीन एआईलाई उद्योग, उत्पादन, रोबोटिक्स र दैनिक आर्थिक गतिविधिमा व्यापक रूपमा प्रयोग गर्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ।

यसले आगामी दिनमा एआईको विश्व प्रतिस्पर्धा केवल दुई देशबीचको प्रविधि दौडमा सीमित नरहने संकेत गर्छ। चिप, ऊर्जा, डेटा, प्रतिभा, पूँजी र अन्तर्राष्ट्रिय प्रविधि साझेदारीजस्ता विषयले पनि एआई विकासको गति निर्धारण गर्नेछन्। त्यसैले अमेरिका र चीन दुवैले आफ्नै क्षमता विस्तार गरे पनि विश्वव्यापी एआई पारिस्थितिकीतन्त्रबाट पूर्ण रूपमा अलग भएर अघि बढ्नु चुनौतीपूर्ण हुने देखिन्छ।

सम्बन्धित समाचार