विराटनगर । कोशी प्रदेश जलविद्युत् उत्पादनको महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा मात्रै प्रदेशका सातवटा नयाँ जलविद्युत् आयोजना सम्पन्न भई राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा २०६.२ मेगावाट विद्युत् थपिएको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रादेशिक आर्थिक गतिविधिसम्बन्धी अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार नयाँ आयोजना सञ्चालनमा आएसँगै कोशी प्रदेशमा सञ्चालित जलविद्युत् आयोजनाको कुल उत्पादन क्षमता ९७७.२ मेगावाट पुगेको छ। झापा र मोरङमा रहेका सौर्य ऊर्जा आयोजनासमेत जोड्दा प्रदेशको कुल विद्युत् उत्पादन क्षमता करिब ९९४ मेगावाट पुगेको छ।
प्रतिवेदनअनुसार कोशी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा ६४ वटा जलविद्युत् आयोजना सञ्चालनमा छन्। ती आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोडिएको छ। पछिल्लो एक वर्षमा सातवटा आयोजना थपिनुले प्रदेशको ऊर्जा उत्पादन क्षमतामा उल्लेखनीय विस्तार भएको देखिन्छ।
जिल्लागत रूपमा सोलुखुम्बु जलविद्युत् उत्पादन क्षमताका हिसाबले अगाडि देखिएको छ। त्यस्तै ताप्लेजुङ, इलाम, ओखलढुंगा, पाँचथर र संखुवासभालगायतका जिल्लामा पनि जलविद्युत् आयोजना सञ्चालनमा छन्।
कोशी प्रदेशमा निर्माणाधीन राष्ट्रिय गौरवको ९०० मेगावाट क्षमताको अरुण तेस्रो जलविद्युत् आयोजनाको भौतिक प्रगति ७५.८१ प्रतिशत पुगेको छ। संखुवासभामा निर्माण भइरहेको यो आयोजना सम्पन्न भएपछि राष्ट्रिय विद्युत् उत्पादनमा थप योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यस्तै, पूर्वी पहाडी जिल्लामा उत्पादन भएको विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोड्न महत्वपूर्ण मानिएको २२० केभी क्षमताको कोशी करिडोर प्रसारण लाइनको काम पनि अघि बढिरहेको छ।
प्रदेशमा विद्युत् उत्पादन क्षमता बढ्दै गए पनि उत्पादित विद्युत्को प्रभावकारी उपयोग, प्रसारण पूर्वाधार विस्तार र औद्योगिक क्षेत्रमा खपत बढाउनु महत्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।
ऊर्जा उत्पादनलाई औद्योगिक विकास, नयाँ उद्योग स्थापना, रोजगारी सिर्जना र स्थानीय आर्थिक गतिविधिसँग जोड्न सके कोशी प्रदेशले ऊर्जा क्षेत्रबाट थप आर्थिक लाभ लिन सक्ने देखिन्छ। पर्याप्त प्रसारण पूर्वाधार र भरपर्दो विद्युत् आपूर्तिले प्रदेशको औद्योगिक विकासलाई समेत सहयोग पुर्याउन सक्छ।
एक वर्षमै २०६.२ मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता थपिनु कोशी प्रदेशको ऊर्जा क्षेत्रका लागि महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। जलविद्युत् आयोजनाको विस्तार र प्रसारण लाइन निर्माणलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन सके कोशी प्रदेश देशकै प्रमुख ऊर्जा केन्द्रका रूपमा स्थापित हुने सम्भावना बलियो देखिएको छ।